Jak co roku, przez ONZ opublikowany został Annual Statistic Raport – zbór najważniejszych danych dotyczących rynku zamówień publicznych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Warto pochylić się nad przedstawionymi statystykami i zastanowić się na jakie trendy wskazują, jakie zmiany zaszły i co szczególnie istotne – jak w zestawieniu z innymi krajami wypada Polska.

1. ONZ jako całość

Rok 2023 odznacza się zauważalnym spadkiem wartości zamówień publicznych w porównaniu do roku 2022. W 2022 roku łączna wartość zamówień ONZ wyniosła 29.5 mld USD, z czego ponad 13 mld USD stanowiły usługi, a ponad 16 mld USD stanowiły dostawy towarów. W 2023 roku odnotowano prawie 16% spadek (4.7 mld USD) wartości zamówień – 11.8 mld USD wydano na usługi, a 13.1 mld USD na towary.

Najważniejszymi sektorami zamówień ONZ w 2023 były:

• Zdrowie – 4.8 mld USD (spadek o 36,2%)
• Budownictwo, inżynieria i nauka – 3.5 mld USD (spadek -0.3%)
• Żywność i rolnictwo – 2.7 mld USD (spadek o 35,3%)

Wskazuje się, iż ponad 36% spadek wartości zamówień z branży zdrowotnej związany jest z unormowaniem się poziomu zamówień i powrotem do wartości sprzed pandemii COVID-19 oraz wynikłych z tego zmian priorytetów poszczególnych organizacji.

Najważniejszymi kategoriami produktów i usług w 2023 roku były:

• Farmaceutyki, środki antykoncepcyjne oraz szczepionki – 3.5 mld USD (spadek o 38,5%)
• Transport, magazynowanie, usługi pocztowe – 3.1 mld USD (spadek o 12,6%)
• Usługi administracyjno-zarządcze – 2.67 mld USD (wzrost o 7.2%)

Wraz z ustąpieniem pandemii w 2023 roku nastąpił znaczący spadek zamówień w kategorii farmaceutyków, środków antykoncepcyjnych oraz szczepionek. W porównaniu z 2022 rokiem, zamówienia w tym segmencie zmniejszyły się o 2,2 mld USD. Kluczową kategorią towarów w tej grupie były leki immunomodulujące, w tym szczepionki, na które w 2023 roku wydano łącznie 2,8 mld USD, co stanowiło 81,2% całkowitego wolumenu zamówień w tym segmencie.

Usługi transportowe, magazynowe i pocztowe były drugą co do wielkości kategorią zamówień ONZ w 2023 roku, wynoszącą 3,1 mld USD. Zamówienia na usługi transportowe i powiązane zmniejszyły się o 449 mln USD, co częściowo odzwierciedla ogólny spadek zamówień na towary przez ONZ w 2023 roku. WFP, największy zamawiający w tym segmencie, z wydatkami wynoszącymi 1,4 mld USD, odnotował spadek o 179 mln USD w porównaniu do 2022 roku.

Usługi zarządcze i administracyjne awansowały z czwartego miejsca w 2022 roku na trzecie w 2023 roku. Wartość zamówień w tym segmencie osiągnęła 2,7 mld USD w 2023 roku, co oznacza rekordowy wolumen i najwyższy wzrost spośród wszystkich segmentów w porównaniu do 2022 roku (wzrost o 179 mln USD, czyli 7,2%). Segment ten obejmuje zatrudnianie pracowników tymczasowych lub konsultantów do obsługi krótkoterminowych projektów.

Wzrost w tym segmencie można przypisać głównie Biuru Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR), które odnotowało wzrost o 54 mln USD w porównaniu do 2022 roku, głównie w zakresie usług administracji biznesowej. Ponadto, Podmiot Organizacji Narodów Zjednoczonych na rzecz Równości Płci i Wzmocnienia Kobiet (UN Women) ponad dwukrotnie zwiększył swoje zamówienia w tym segmencie, o 50 mln USD, głównie w zakresie usług związanych z zasobami ludzkimi.

2. Polska na tle pozostałych krajów ONZ

W 2023 roku wartość zamówień ONZ wykonanych przez polskie firmy wyniosła 60,71 mln USD, co oznacza spadek o 11 mln USD rok do roku i 77 miejsce wśród krajów członkowskich.

Największe kategorie zamówień realizowanych przez polskich wykonawców to:

• Food and Beverage Products – 31.4 mln USD
• Management and Admin Services – 9.6 mln USD
• Medical Equipment and Supplies – 4.3 mln USD

Są to kategorie analogiczne do roku 2022, w którym to również stanowiły one trzy główne obszary działalności polskich firm.

Polscy wykonawcy zrealizowali zamówienia o największej wartości dla:

• WFP – 34.3 mln USD
• UNHCR – 8.3 mln UNHCR
• IOM – 7.3 mln IOM

W przypadku organizacji, z dla których najczęściej świadczyły usługi / dostawy polskie podmioty zaszła widoczna zmiana, albowiem w 2022 roku były to WFP, WHO oraz UNICEF.

Autor: Sebastian Andrzejewski