Jak co roku w lipcu pojawił się kolejny Annual Statistical Report 2024, opisujący najnowsze dane, trendy i zmiany na rynku zamówień publicznych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Jak przekształcił się rynek w 2024? Czy zmieniały się preferencje Zamawiających? Jak na arenie międzynarodowej radzą sobie polscy przedsiębiorcy? Na to i wiele innych pytań odpowiem Państwu w poniższym tekście.

ONZ jako całość

Budżet na zamówienia publiczne ONZ w 2024 osiągnął poziom 25.7 mld USD, co stanowi trzeci najwyższy wynik w historii badań (pierwsze i drugie miejsca zajmują odpowiednio 2021 i 2022 ze względu na rekordowe ilości zamówień w związku z pandemią COVID-19) oraz wzrost o około 3% (ponad 730 mln USD). 

Warta uwagi jest zmiana stosunku zamawianych dóbr i usług. W 2024 ilość zamawianych usług wzrosła do poziomu 14 mld USD, co stanowi ponad 7% wzrost rok do roku oraz o 32% od 2020. W przypadku dostaw towarów odnotowany został spadek o 1,6% – do poziomu 11.6 mld USD. 

Najważniejszymi sektorami zamówień ONZ w 2024 były:

• Zdrowie – 5.3 mld USD (wzrost o 10,2% r/r.)
• Budownictwo, inżynieria i nauka – 3.6 mld USD (wzrost o 3,1% r/r.)
• Administracja i działalność operacyjna – 2.9 mld USD (wzrost o 7,3% r/r.)

Przy przytaczaniu powyższych statystyk należy zwrócić uwagę na dwa interesujące wnioski. 

Po pierwsze, poziom prawie 3 mld USD w sektorze administracyjno-operacyjnym stanowi rekordową wartość. Stały wzrost w tym sektorze wskazuje na rosnące potrzeby operacyjne na przestrzeni całego ONZ, szczególnie ze względu na zwiększającą się ilość działań w terenie oraz coraz większą skalę realizowanych programów i działań. Usługi zarządzania i administracji pozostały zdecydowanie największym segmentem w tym sektorze, osiągając łączną wartość 2,4 mld dolarów – co stanowi wzrost o 306 mln dolarów, czyli 14,3% w porównaniu z rokiem 2023.

Po drugie warto odnotować znaczący spadek ilości zamówień w sektorze żywnościowym. Sektor żywności i rolnictwa odnotował największy spadek spośród głównych sektorów, a wartość zamówień spadła do 2.4 mld dolarów – co stanowi spadek o ponad 380 mln dolarów, czyli prawie 14% w porównaniu z rokiem 2023.

Najważniejszymi kategoriami produktów i usług w 2023 roku były: 

• Farmaceutyki, środki antykoncepcyjne oraz szczepionki – 3.9 mld USD (wzrost 13,8%)
• Transport, magazynowanie, usługi pocztowe – 3.4 mld USD (wzrost 10,8%)
• Usługi administracyjno-zarządcze – 3 mld USD (wzrost 14,2%)

Leki, środki antykoncepcyjne i szczepionki pozostały największym segmentem zamówień w 2024 r., osiągając wartość prawie 4 mld USD co stanowi wzrost o ponad 480 mln USD. Wskazuje to na wyraźne ożywienie po obserwowanym w 2023 r. post pandemicznym spadku. Warto dodać, że UNICEF utrzymał pozycję lidera w tym segmencie, odnotowując wartość zamówień na poziomie 2,6 mld dolarów, co stanowi 66,3% całkowitych wydatków ONZ w tym segmencie.

Transport, magazynowanie i usługi pocztowe stanowiły drugi co do wielkości segment o wartości 3,4 mld USD, co stanowi wzrost o prawie 11% r/r. Organizacje wchodzące w skład ONZ szacują, iż ten wzrost wynika przede wszystkim z rozszerzenia działań terenowych w regionach dotkniętych kryzysem oraz rosnącymi kosztami transportu towarowego. Co ciekawe – WFP przewodziło zakupom z tego segmentu reprezentując prawie 40% całkowitej wartości zamówień. Drugie miejsce zajął UN Secretariat (563 mln USD) oraz IOM (455 mln USD). 

Usługi administracyjno-zarządcze kontynuują trend wzrostowy co odzwierciedla rosnące zapotrzebowanie systemu ONZ na wsparcie administracyjne na całym świecie. Jak wskazuje ONZ – głównymi czynnikami tego wzrostu były UNHCR i UNDP, które odnotowały wzrost zamówień o odpowiednio 109 mln USD i 103 mln USD, szczególnie w zakresie usług związanych z administracją biznesową i zasobami ludzkimi.

Polska na tle pozostałych krajów ONZ

W 2024 roku wartość zamówień ONZ wykonanych przez polskie firmy wyniosła 39,25 mln USD. Można zauważyć także radykalną zmianę w obszarach działalności lokalnych przedsiębiorców. Największe kategorie zamówień realizowanych przez polskich wykonawców to: 

• Power Generation Machinery – 13,9 mln USD
• Management and Admin Services – 8,5 mln USD 
• Food and Beverage Products – 3,6 mln USD

Statystyki te ogromnie różnią się w stosunku do danych z 2023, gdzie za ponad połowę wartości wykonanych zamówień odpowiadały firmy z branży żywnościowej i ich współpraca z WFP – 34,3 mln USD z 60,71 mln USD. O czym świadczy ta zmiana i reszta danych statystycznych? Polscy przedsiębiorcy uczą się współpracować z innymi organizacjami, w innych sektorach. Polskie firmy dostosowują się do aktualnych trendów zamówieniowych i nawiązują współpracę z innymi Zamawiającymi. 

Najlepiej świadczy o tym zestawienie organizacji, dla których krajowe firmy realizowały zamówienia: 

• UNDP – 17,2 mln USD (w 2023 1,3 mln USD!)
• IOM 6,4 mln USD
• WFP 6,2 mln USD
• UNHCR 4,4 mln USD

Warto jednak zauważyć też inną, budzącą nadzieję statystykę – ilość polskich wykonawców realizujących zamówienia. W 2022 roku było to 330 firm, w 2023 roku ilość ta wzrosła do 359. A w 2024 osiągnęła poziom 487. To wciąż ułamek tego do czego zdolni są polscy wykonawcy, jednakże wskazuje to iż stopniowo wzrasta zainteresowanie i świadomość rynkami ONZ.